Γράφει ο Γιώργος Μπούσουλας
Υπάρχουν στιγμές που δεν χρειάζεται ένταση για να αναδειχθεί ένα ζήτημα. Αρκεί να τεθούν τα πράγματα στη σωστή τους βάση.
Μια συνάντηση με τον υφυπουργό Υγείας, που αφορά την κάλυψη, τη λειτουργία και τις ανάγκες του ΕΚΑΒ σε τοπικό επίπεδο, εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια απλή συζήτηση. Είναι μια διαδικασία που, αν θέλει να παράγει αποτέλεσμα, οφείλει να κινείται σε αυστηρά θεσμικά πλαίσια. Να ξέρουμε ποιος συμμετέχει, με ποια ιδιότητα και τι ακριβώς εκπροσωπεί.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, παρόντες ήταν, πέρα από την υφυπουργική πλευρά, τρία άτομα από την τοπική κοινωνία. Ο κ. Γκουντάρας, ο οποίος ο ίδιος δηλώνει ότι συμμετείχε «ως ενεργός πολίτης». Ο κ. Κατινάρης, για τον οποίο δεν έχει γίνει γνωστό ποιος είναι ο θεσμικός του ρόλος ή αν διαθέτει κάποιον επίσημο ρόλο εκπροσώπησης. Και η κα Κάκκαβα, η μόνη εκ των παρευρισκομένων που φέρει ξεκάθαρα θεσμική ιδιότητα, αυτή της δημοτικής συμβούλου.
Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, η συγκεκριμένη συνάντηση δεν θα μπορούσε να μη γίνει αντικείμενο σάτιρας. Όχι από διάθεση απαξίωσης, αλλά γιατί όταν μια «θεσμική» διαδικασία μπερδεύει ρόλους, ιδιότητες και παρουσίες, τότε από μόνη της ακυρώνει τη σοβαρότητα που επιχειρεί να εκπέμψει.
Η σάτιρα, σε αυτές τις περιπτώσεις, λειτουργεί ως καθρέφτης και υπενθύμιση ότι οι θεσμοί απαιτούν καθαρά όρια, διαφάνεια και λογοδοσία. Και αυτό είναι κάτι που θα συνεχίσουμε να κάνουμε, γιατί στο μέλλον κανείς δεν πρόκειται να εξαιρεθεί από τη σάτιρα, όταν οι πράξεις του αφήνουν περιθώριο για αυτήν.
Αυτό από μόνο του δημιουργεί ένα σοβαρό ερώτημα. Όταν μια συνάντηση παρουσιάζεται ως θεσμική, όταν στόχος της είναι –υποτίθεται– η διεκδίκηση λύσεων και δεσμεύσεων για ένα κρίσιμο ζήτημα δημόσιας υγείας, τότε ποιοι έχουν θέση στο τραπέζι; Εκλεγμένοι εκπρόσωποι, θεσμικοί φορείς, άνθρωποι με αρμοδιότητα και λογοδοσία ή οποιοσδήποτε δηλώνει την ιδιότητα του «ενεργού πολίτη»;
Δεν πρόκειται για υποτίμηση της συμμετοχής των πολιτών. Αντίθετα. Η φωνή των πολιτών είναι απαραίτητη και πολύτιμη, αλλά έχει τον χώρο και τον τρόπο της. Δημόσιες διαβουλεύσεις, συλλογικοί φορείς, ανοιχτές συναντήσεις, καταγεγραμμένες παρεμβάσεις. Όχι κλειστές ή στοχευμένες επαφές που φέρουν τον χαρακτήρα θεσμικής διαπραγμάτευσης.
Το πρόβλημα δεν είναι τα πρόσωπα. Είναι το πλαίσιο. Όταν σε μια συνάντηση τέτοιου επιπέδου μόνο ένας άνθρωπος έχει θεσμικό ρόλο και όλοι οι υπόλοιποι όχι, τότε η ίδια η έννοια της θεσμικότητας ακυρώνεται. Θολώνει ποιος μιλάει εκ μέρους ποίου, ποιος ζητάει τι και, κυρίως, ποιος μπορεί αύριο να ελεγχθεί πολιτικά για τα όσα ειπώθηκαν ή συμφωνήθηκαν.
Η σοβαρότητα ενός θέματος όπως το ΕΚΑΒ δεν επιτρέπει ασάφειες. Αν θέλουμε πραγματικές λύσεις και όχι απλώς φωτογραφίες και εντυπώσεις, τότε οι συναντήσεις πρέπει να γίνονται με καθαρούς ρόλους, θεσμική ευθύνη και διαφάνεια. Διαφορετικά, όσο καλές κι αν είναι οι προθέσεις, το μήνυμα που εκπέμπεται προς την κοινωνία είναι λάθος. Και αυτό, τελικά, είναι που πρέπει να μας προβληματίσει.
