Γράφει ο Γιώργος Μπούσουλας
Το φαινόμενο των ανώνυμων προφίλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει πάρει ανησυχητικές διαστάσεις τα τελευταία χρόνια και αποτελεί πλέον έναν καθρέφτη της κοινωνικής μας παθολογίας. Στον ψηφιακό κόσμο, όπου ο καθένας μπορεί να δημιουργήσει μια ταυτότητα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, η ανωνυμία έχει μετατραπεί σε ασπίδα για συμπεριφορές που σε καμία περίπτωση δεν θα εκδηλώνονταν στον πραγματικό κόσμο. Πίσω από ψεύτικα ονόματα και φωτογραφίες, άνθρωποι επιτίθενται, απειλούν, διασύρουν και διαστρεβλώνουν γεγονότα, χωρίς να φοβούνται τις συνέπειες. Η κουκούλα που κάποτε κάλυπτε τον εγκληματία του δρόμου έχει πλέον αντικατασταθεί από την ανωνυμία του προφίλ, κι αυτό είναι ίσως πιο επικίνδυνο, γιατί η δράση δεν έχει πια φυσικά όρια.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλά περιστατικά διαδικτυακού εκφοβισμού, συκοφαντίας και παραπληροφόρησης προέρχονται από τέτοια προφίλ. Στην Ελλάδα, έχουμε δει ανώνυμες σελίδες να στοχοποιούν δημόσια πρόσωπα, δημοσιογράφους, ακόμα και απλούς πολίτες. Ένα απλό σχόλιο ή μια διαφορετική άποψη μπορεί να γίνει αφορμή για έναν ανελέητο «λιθοβολισμό» στο διαδίκτυο. Οι δημιουργοί αυτών των προφίλ λειτουργούν με τη λογική του κουκουλοφόρου. Αισθάνονται ότι προστατεύονται από το σκοτάδι της ανωνυμίας και γι’ αυτό τολμούν να επιτεθούν, να προσβάλουν και να καταστρέψουν την υπόληψη άλλων.
Το πιο ανησυχητικό όμως είναι ότι η ανωνυμία στα social media δεν περιορίζεται πλέον στη λεκτική βία. Αποτελεί συχνά το πρώτο στάδιο μιας πιο επικίνδυνης συμπεριφοράς. Άτομα που ξεκινούν με προσβλητικά σχόλια, με τη λογική του «δεν με βλέπει κανείς», μπορεί σταδιακά να περάσουν στη στοχοποίηση ή ακόμη και στην πραγματική παρενόχληση. Ο ψηφιακός «κουκουλοφόρος» δεν διαφέρει πολύ από εκείνον που σπάει βιτρίνες ή επιτίθεται σε ανθρώπους με το πρόσωπο καλυμμένο. Και οι δύο επιδιώκουν να δράσουν χωρίς να λογοδοτήσουν.
Η κοινωνία και οι πλατφόρμες οφείλουν να σταθούν πιο υπεύθυνα απέναντι σε αυτό το φαινόμενο. Η ελευθερία του λόγου είναι θεμέλιο της δημοκρατίας, όμως δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για τη διαπόμπευση, τη βία και τη συκοφαντία. Η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί την αλήθεια και τον διάλογο, όχι να προσφέρει καταφύγιο στους δειλούς και στους εν δυνάμει εγκληματίες. Η ανωνυμία στο διαδίκτυο δεν είναι αθώα. Είναι η νέα κουκούλα του 21ου αιώνα και αν δεν την αντιμετωπίσουμε με σοβαρότητα, θα συνεχίσει να γεννά φόβο, μίσος και κοινωνική σήψη.
